İşte Vietnam’ın ilk yerli otomobilleri

Önümüzdeki Paris Otomobil Fuarı’nda biri sedan biri SUV olmak üzere iki yepyeni otomobille dünyaya “merhaba” diyecek olan VinFast, Vietnam’ın ilk “yerli ve milli”si olarak önce iç pazar sonra da dünya yollarını hedefliyor!.. Okan ALTAN

2018 M09 13

Okan Altan | oaltan@hurriyet.com.tr

1975 yılındaki Vietnam Savaşı’nın yıkıntılarından dünyanın en hızlı büyüyen pazarlarından birine dönüşen nüfusu da 96 milyonu geçen Vietnam, tüm sektörlerde yatırımları ülkesine çekerken, endüstrilerini dünya standartlarında geliştirirken, ilk yerli otomobilini de ortaya çıkarıyor.

Otomobil pazarı ithal otomobillere uygulanan yüzde 70’lik vergiye rağmen 300 bine yaklaşıyor, fakat 3 milyonluk scooter pazarı var…

İş prensibi “hız” olan yüzde yüz Vietnamlı müteşebbis VinGroup, dünyanın en iyi markalarının lisansı, dünyanın en iyi tedarikçileriyle işbirliği ve endüstrinin en iyi profesyonellerinin iş gücüyle bir yıl gibi inanılmaz kısa bir sürede kendi otomobil markasını yarattı ve şimdi de üretime başlıyor… Otomotiv iş kolundaki 3.5 milyar dolarlık yatırımıyla, 120 hektarı okyanusun doldurulmasıyla 335 hektarlık bir alana, dünyanın en modern fabrikalarından birini inşa eden VinFast, çeyrek milyonluk Vietnam otomobil pazarını da iki misline büyütmeyi hedefliyor.

Hai Pong Limanı, savaş döneminde en büyük çatışmaların yaşandığı mayın dolu dünyanın en tehlikeli su yollarından biri imiş… Şimdi ise Vietnam’ın ekonomik patlamasının merkezi!.. Fakat artık burasını dünyanın en hızlı kurulan en yeni otomobil fabrikasının yeri olarak konuşacağız…

ÖNCE PİNİNFARİNA

VinFast ismini ilk kez geçtiğimiz Şubat ayında Pininfarina’nın Vietnam’ın ilk “yerli” markası için iki modelin, 5 kişilik bir sedan ve 7 kişilik bir SUV modelinin hazırlanmasına yardım edeceğini okuduğumuzda duymuştuk. Giugiaro’nun Italdesign’ı, nasıl 1974’te Hyundai’nin Pony Coupe’sini çizerek, bugünkü dev Hyundai Grubu’nun ilk adımını atmasına yardım ettiyse, şimdi de Pininfarina, neredeyse aynı yolda yürümeye başlayan Vietnam’ın ilk otomobil üreticisi olacak VinFast ile tasarım ustalığını paylaşıyor…

Torino merkezli Pininfarina, 22 yıl önce Çin otomotiv endüstrisine ilk kez girmeyi başaran ve bildiğimiz Ferrari efsanelerini ortaya çıkaran dünyanın belki de en ünlü “tasarım stüdyosu” olarak, aslında Asyalıların beğenilerini çok iyi öğrenmiş bir dizayn evi… Belki de o sayede; VinFast, “nasıl bir otomobil” sorusunu sorduğunda Vietnamlıların zevk ve ihtiyaçlarına en çok hitap eden çizgilerini oluşturmayı başardılar ve dünyanın diğer en büyük tasarım markaları arasındaki konkuru 62 bin Vietnamlının oyunu alarak kazandılar…

Acaba; Giugiaro ya da Pininfarina, Asyalıların gelecekteki başarılarını yaratan İtalyan Dizayn Evleri olarak, bir gelenek mi oluşturmuşlardı?..

Yoksa; Hyundai gibi VinFast yöneticileri de, sadece en iyilerle çalışmayı mı tercih etmişlerdi?

SONRA GM

VinFast markasına ikinci kez ise GM küresel haberlerinde rastladık… “VinFast, GM Vietnam operasyonunu aldı” diye yazıyordu… GM Grubu otomobilleri, Vietnam’da VinFast tarafından dağıtılacak ve GM lisansıyla küçük otomobiller üreteceğini okumuştuk… Yani, GM, tüm Vietnam operasyonunu ve özellikle Chevrolet distribütörlüğünü VinFast’a devretmişti… Hatta Hanoi’deki CKD fabrikasını tümüyle VinFast’a vermiş ve 2019’dan itibaren orada yeni nesil bir A segmenti otomobil üretim planlarını da teslim etmişti, GM… Böylece GM ile VinFast arasında resmen stratejik bir işbirliği başlatılmıştı. Tüm Chevrolet bayi teşkılatı da eğitilmiş çalışanlarıyla birlikte VinFast’a geçerken, GM’in küresel ölçekteki birikimiyle VinFast’ın yerel gücü adeta evlendirilmiş olmuştu. GM, Hanoi’deki tesislerini Çin’den sonra Asya’daki en büyük GM üretim üssü olan Güney Kore’den ithal edilen parçalarla Chevrolet montajı için kurmuştu… Şimdi bu fabrika, sadece VinFast otomobillerini üretmek için çevriliyor… Chevrolet’ler ise artık sadece ithal olarak Vietnam’a yine VinFast üzerinden girecekler. VinFast, üç ay önceki açıklamasında, “GM ile işbirliği, 2019’da yollara çıkacak 5 ayrı modelden oluşacak VinFast portfolyosu lansmanı yönünde entegre bir plandı” diyordu… GM ise, Endonezya ve Tayland’taki Chevrolet satış liderliğinin ardından, Vietnam’ın satış şampiyonu Toyota’yı bir türlü yakalayamayan Chevrolet için VinFast’ı adeta bir şans olarak görüyordu…

KİM BU VİNGROUP?

TAM 25 yıl önce 25 yaşındaki Phạm Nhật Vượng isimli Vietnamlı bir genç, Moskova’daki Jeolojik Maden Arama Enstitüsü’ndeki tahsilini bitirince bir Lada’ya atlıyor ve Ukrayna’ya geliyor. Orada 39 bin Dolar borçla susuz pirinç ezmesi satmaya ve “fast food” işine girdikten sonra ilk süpermarketini açıyor. Ardından bunu bir kaç yılda bir zincire çeviriyor ve 1999 yılında Nestle’ye 140 milyon dolara satıyor. Elde ettiği bu birikimi Vietnam’a getiriyor ve alışveriş merkezleri, iş merkezleri kurmaya başlıyor. Ardından lüks toplu konutlar, kar amacı gütmeyen okullar ve hastaneler, Kızıl Nehir kıyısına lüks villalar, Vietnam’ın ilk uluslararası kalitedeki büyük turistik işletmeleri, yıllar içinde ard arda yükselmeye başlamış. Her yıl Vietnam’ın gayri safi milli hasılası yüzde 6 ila 7 büyürken; Vietnamlıların daha çok çalışıp üretmelere ve daha çok para kazanmaları için hedefler ortaya çıkaran VinGroup, her yıl varlıklar ve gelirler anlamında kesintisiz büyümeye devam etmiş… Tüm VinGroup şirketlerinde hiçbir ortak bulundurmayan, devlet teşviki de kullanmayan vizyoner Pham Nhat Vuong, böylece Forbes listesine ismini yazdırmayı başaran ilk Vietnamlı da olmayı başardı!..

Vietnamlıları yaşam kalitelerini yükseltmek ve “yerli malı” kullanmaları konusunda motive etme iddiasının ardından 2019 yılında Huawei’ye rakip dev bir akıllı telefon fabrikası da kuracak olan VinGroup’un kağıtları, şu anda Vietnam Borsası’nın dört birini de oluşturuyor. Hoi Chi Min yani Saigon’da yeni inşa edilen LandMark 81 isimli dünyanın en yüksek gökdelenlerinden biri ve etrafındaki Central Park isimli çok büyük VinHomes yerleşim bölgesi, VinPearl turistik ve eğlence tesisleri, VinMec tıbbi ve VinFa ilaç yatırımları, VinSchool ve VinAcademy eğitim ağı, VinEco çok katlı modern tarım yatırımları, 14 binden fazla apartman inşa etmiş VinCom, VinSmart IT ve Ar-Ge üssü, VinCommerce ticaret sistemi, 1500’den fazla VinMart market, VinPro elektronik mağazaları ve VinCom tabelalı 56 alışveriş ve iş merkezleri gibi 55 binden fazla çalışanı olan VinGroup şirketlerinin başlangıcı, 2001 yılı gibi çok yakın bir tarih!.. Her yıl yüzde 50 büyüyen iş hacminin tüm yönetimini de kadın Başkan Yardımcılarına ve kadın CEO’lara veren Pham Nhat Vuong, şu anda 50 yaşında olmasına rağmen, Vietnam’da yıllık asgari ücretin 2 bin Dolar olmasına rağmen 10 Milyar Dolara ulaşan kişisel servetiyle dünyanın en çok konuşulan “idealist” “genç” zenginlerinden biri… İş prensibi de tahmin edebileceğiniz gibi: Hız!.. Vuong, çalışanlarına ”9 ayda bir yaşam başlatıyoruz… Sen daha iyisini yapmalısın!” diyor ve tüm yatırımlarını rekor sürelerde tamamlamasıyla tanınıyor. 2017 cirosu 4 milyar dolar ve net kârı da 1 milyar Dolar’ı geçen VinGroup’un yeni projesi de 5 bin kişilik istihdama sahip olacak “otomobil” fabrikası…

İLK YATIRIM 1.5 MİLYAR DOLAR

Vietnam’lılar, “ordu, bayrak ve otomobil” ile bir ülke, ülke olur, inanışındalar!.. Vietnam’ın en büyük şahıs şirketi 32 milyar dolarlık VinGroup’un otomotiv birimi VinFast da, Vietnam’ın yıllık çeyrek milyon adetlik pazarına “yerli” bir marka kazandırmak amacıyla kurulmuş. 2019 yılı bitmeden bir D segmenti sedan ve bir büyük SUV ile bir küçük otomobil, bir elektrikli otomobil ile bir de elektrikli otobüsü yollara çıkarmayı planlayan VinFast, bu sebeple Kuzey Doğu Vietnam’ın devasa liman kenti Hai Pong’da 1.5 milyar dolarlık ilk yatırımla 500 bin kapasiteli bir fabrikayı da sıfırdan kurmuş. Üstelik, Vietnam’ın asıl mobilite aracı olan motorbisiklet piyasası için de elektrikli scooter’da bu fabrikanın ilk ürünü oluyor.

Vietnam’ın gururu olan VinFast, ülkenin her 1000 kişiden 23’ünün otomobil sahibi olma istatistiğiyle sabırsızlıkla bekleniyor. 25 Ocak tarihinde bile okyanus olan alan, 6 bin inşaat işçisinin inanılmaz çabasıyla 40 metre derinlikteki deniz tabanına temel atıldıktan sonra şu anda üstünde otomobil fabrikası olan bir kara parçasına dönüştürüldükten sonra otomobil fabrika alanının etrafındaki 70 hektarlık arazileri de tedarikçi parkına yani yedek parçacılara fabrikaya bantlarla entegre tesisler kurmaları için ayırmış. Örneğin Lear, burada ilk temel atan tedarikçi de olmuş.

Aslında 1958 yılında Chien Thang Co. isminde başka bir otomobil fabrikası da olan Vietnam’da günümüzde gerçek otomobil üretimi, montaj sanayisi dışında hiç yok. O sebeple sadece yöneticiler değil, tecrübeli işçileri de Güney Kore, Avustralya, Japonya ve Meksika’dan getirten VinFast, fabrika içinde açmış olduğu Eckert isimli Bavyeralı bir Alman sistemindeki teknik okulunda hızla Vietnamlı gençleri eğitmeye de başlamış. 4-5 yıl sonra fabrikada sadece Vietnamlı çalıştırmayı planlamış… VinFast, 2 Eylül 2017’de temel atılmasından bu yana hızla inşaatını tamamlamış ve şimdi önümüzdeki ay elektrikli scooter üretimiyle üretimine başlıyor. 2019 ikinci çeyrekte Sedan ve SUV modellerini, üçüncü çeyrekte de 2019 Mart başındaki Cenevre fuarında göstereceği bir elektrikli şehiriçi otomobil ve A segmenti diğer otomobilini de üretim bandına koyacak.

Elektrikli otomobilini ünlü EDAG, D segmenti ilk premium modellerinin platformunda BMW, minik araç için M2 denilen tümüyle yenilenen Chevrolet Spark (Opel Karl) ile yani toplam 4 mimaride 4 ayrı ürün için orijinal markalardan lisans alan VinFast, fabrikada motor dahil tüm modern otomobil üretim tesislerindeki kademeleri oluşturmuş. Sadece ZF’ten gelecek 8 ileri otomatik şanzıman, tedarik parkından çekilecekmiş. Baskı atölyesinde Schuler, gövdede FFT, BZ ve ABB, boyada Dürr, motor üretiminde Grob AVL ve Magna, montajda ise Eisenmann gibi, otomotivin en büyük ve pahalı markaları kullanılmış. Tedarik parkında entegre tesis kurmak isteyen markalara finans desteği veya ortaklık da sunan VinFast, dünyanın bu en büyük “usta” isimleriyle Vietnam kimliğinde, İtalyan tasarımı, Alman mühendisliği ve uluslararası standartta işçilik kalitesinde otomobiller ortaya çıkarmak istemiş!..

Fabrika, önümüzdeki ay deneme üretimine başlarken bile 5000 çalışanla 3 şift saatte 38 hızla çalışacak… E-Scooter tarafında da 750 çalışanla 3 vardiya üretim hızı yine saatte 38 olacak!.. Her iki tarafın ilk dönem hedefi yılda 250 bin adetle planlanmış. Endüstri ortalaması saatte 60 adetlik üretim için de her an hızlanabilecek VES denilen yani VinFast Exellence System isminde bir üretim disiplinini de şimdiden oluşturmuş olan fabrika, gelecekte VinFast için çalışacak gençleri mekanik ve mekatronik olmak üzere iki ayrı 2.5’ar yıllık eğitim programında yetiştiriyor. Yılda 200 yeni iş gücü yaratacağı bu sistemin de katkısıyla üretim kapasitesini iki yıl içinde 500 bin adete çıkarmaya hazırlanıyor… 200 bin metrekarelik montaj salonunda 1400’dan fazla robota sahip olan tesisin, pres atölyesinde dakikada 16 strok ve 3 dakikada kalıp değişimi söz konusu… Fabrika içi parça taşıma görevi de 1200 otonom elektrikli araca verilmiş. BMW’nin 2.0 litrelik N20 motorlarının iki aynı performans seviyesinde üretileceği 15 bin metrekarelik motor binası da dahil olmak üzere Magna Steyr araç mühendisliği ile tüm prosesler dizayn edilmiş.

İLK MODELLER EKİMDE PARİS’TE SERGİLENECEK

Çamur modellerden üretime tam 9 ay gibi gerçekten çok kısa sürede otomobillerin hazırlanmış olmasına hayret ederken, BMW ile yapılmış lisans paketinin kazanılan zamanın açıklaması olarak not ediliyor.

2017 sonundaki ilk çizimlerin ardından 20 Ocak 2018’de ilk tam boy mock-up ile ilk modeller değerlendirmeye sunulmuş. 5 Mart’ta ikinci model incelemesi ve ardından da 14 Mayıs’ta son model onayı gerçekleşmiş. Şimdi ise final prototipler üretilmiş ve Ekim başındaki Paris Mondial de l’Automobile için yola çıkarılmış…

Güney Doğu Asya’nın lider ve küresel markası olma yolunda yola çıkan VinFast, stil, güvenlik ve kreatif olmayı öncelik olarak belirlemiş ve ürünlerin fiyatını yükseltecek lüks başlığını şimdilik açmamış. Otomobilde önümüzdeki dönemlerde Vietnam piyasanının şampiyonu olmak istemesini, Hyundai’nin ilk günlerinden şu andaki pazar hakimiyetine benzetebiliriz… Scooter’da ise pazarın yüzde 10’una ulaşmak bile çok güçlü rakiplerin karşısında büyük başarı olacaktır… Otomobilde en geç 2025 yılında yarım Milyonluk kapasiteye ulaştıklarında uluslararası rekabete de cesaret edecek olan VinFast, “cross-Sales” denilen bir taktik ile ev, sağlık, okul ve hatta VinID denilen alışveriş kartlarıyla otomobillerini yerel pazarında kombine satmayı planlıyor. 4 bin kişinin VinVIP kartı olduğunu açıklayan VinFast Chairwomen’ı Le Thi Thu Thuy, otomobillerinin öncelikle alışveriş merkezlerinde pazarlanacağını da anlatıyordu.

SUV modellerinin Toyota’nin pickup bazlı Fortuner modeliyle rekabet edeceğini, büyük sedanlarının da Mazda6 ile rakip olacağını da söyleyen Thuy, 177 ve 231 HP’lik 2.0 litre motorlu seçenekli bu büyüklerin ardından küçük model için Güney Kore bazlı 3 silindirli 1.0lt ve 1.4 litrelik CVT alternatiflerini sunacaklarını da söylüyordu.

Pazara önce 13.000 Dolar’dan başlayacak fiyatlarıyla büyük modellerini verecek olmalarını ise, öncelikle ilgi çekmek istediklerini ve potansiyel müşterilerde kalite algısı oluşturmak istedikleri şeklinde açıklıyordu. Konutta da daha yüksek kalite sunarak talepleri yükselttiklerini belirterek, otomobilde de benzer bir “best forward” yöntemi ile başarıya ulaşacaklarının altını çiziyordu. SUV ve sedan kırılımının ilk etapta 30/70 olacağını fakat zamanla 50/50 gibi bir planla üretimi arttıracaklarmış.

Güney Asya pazarlarının şartlarına uygun tuning ile ilk ürünlerin yollara çıkmasının ardından kademeli olarak Vietnam ve VinGroup’u sembolize eden panjurundaki büyük “V” amblemli ve hızı temsilen italik “F” harfinin panjurlarını süslediği otomobillerin elektriklileri ve hatta elektrikli otobüs üretimine de başlayacaklarmış.

BİR START-UP’TAN ÇOK ÖTE

VinGroup’un Başkan Yardımcısı ve VinFast’ın “chairwomen”ı Le Thi Thu Thuy’un altında CEO olarak James B. DeLuca da, General Motors’un küresel üretiminden sorumlu pozisyonundan transfer edilmiş. Güney Kore ve Çin’de uzun yıllar GM fabrikalarını yönetmiş olan DeLuca, “sıfır”dan bir marka yaratmanın heyecanıyla ve normal markaların çizimden üretime 60 ayda otomobil ortaya çıkarmalarının karşısında kendilerinin sadece 24 ayda bunu başarıyor olmalarını büyük bir coşku ile bizlerle paylaşıyordu. Siemens, Bosch ve LG Chem gibi sanayi devlerinin desteğini de belirtiyor… “İlgili endüstrilerin ağıyla fabrika, yerel tedarikçiler ve bayiler ile bir otomobil üretim eko-sistemi oluşturmak istiyoruz.” derken de, Vietnam’ın ilk gerçek otomotiv sanayisini kurduklarını da söylüyordu. Toyota, Nissan ve Hyundai gibi Asya’nın başarılı örnekleri takip ettiklerini, fakat Endonezyalı Proton gibi yavaş kalmayacaklarını vurgulayan DeLuca, otomotivde büyük oyunculardan biri olmak üzere yola çıktıklarını anlatıyordu.

“BMW mimarisine ve motorlarına rağmen 5-serisi ve X5’lerin klonları olmayacak!” iddiasındaki VinFast’ın Amerikalı baştasarımcısı David Lyon, sektörün hiç alışkın olmadığı sıra dışı bir şekilde tasarımların Vietnam halkına oylatılarak seçildiğini söylerken, seçilen dizaynın elektronik ortamda hızla prototiplere doğru çalışıldığını açıklıyordu. Şimdi ise ItalDesign’ın ilk konsept fikrini verdiği ve prototiplerini Pininfarina’nın tamamladığı bu araçlardan 160 tane üretilmiş olduğunu ve dünyanın çeşitli yerlerinde validasyon ve deneme sürüşlerinde koşturulduğunu da ayrıca belirtelim…

Kabin içindeki orta konsolda 10 inçten büyük dik duran HMI sisteminin ekranındaki Vietnam’ın doğal güzelliklerinden esinlenilmiş grafikler, 7 inçlik dijital gösterge ekranındaki standart ibrelerin çok farklı görüntüsü, akıllı telefonlarla uyumlu elektronik de, VinFast için uğraşılmış mühendisliğin başka bir kanıtı…

VinFast, en yeni teknolojiler kullanarak, Ar-Ge, tasarım ve üretimde otomotiv endüstrisinin klasik metodlarını ve ağır işleyen kurallarını kırarak, her aşamada zaman ve maliyet harcamalarını da son fiyatın uygunluğu yönünde kısmaya çalışıyor. O sayede 2018 bitmeden ilk pilot otomobillerini fabrikadan çıkarmayı planlayarak, sektör içinde bir rekor da kırmaya çalışıyorlar.

Üretimden sorumlu Başkan Yadımcısı Shaun Calvert, “En iyisi her zaman en pahalısı değildir!” dese de, şu ana VinGroup’un VinFast için gerçekleştirdiği 3.5 Milyar Dolarlık yatırımın bu yepyeni markanın gövde, boya, motor ve montaj aşamalarında kalite konusunda ne kadar ciddi adımlar attığını düşündürüyor.

En iyi otomotivcilerle çalışmak ve kendini kanıtlamış platform ve tedarikçilerle ilk adımı atmak, ardından da adım adım bu ürünleri “yerlileştirmek”, yepyeni bir “milli” markaya güven duyabilmemizi de sağlıyor!..

Böylece bir start-up olmaktan çok öte, öncelikle ASEAN yani Güney Asya Pazarları Gümrük Birliği için çok iyi finanse edilmiş bir yeni otomobil markasının doğduğunu söylememiz gerekiyor.

Umarız, bizim “yerli ve milli” projemiz de, benzer bir hız, kalite ve doğru adımlarla ortaya çıkar ve VinFast’ı kıskanmayı bırakabiliriz!..




Şirket aynı zamanda inşaat işleriyle de uğraşmakta...



loading...