Emre Özpeynirci

‘Aslan’ payını Fas’a kaptırdık

Fransız PSA Grubu, yeni Peugeot 208, 301 ve Citroen Elysee modellerini 2019 yılından itibaren Fas’ta 650 milyon dolar yatırımla inşasına başladığı yeni fabrikada üretecek. Bu fabrika için önce Türkiye düşünülmüş ama siyasi sebeplerden dolayı vazgeçilmiş

2018 M07 9

 GEÇEN yıl bünyesine Alman Opel’i de katarak dünyada hızla büyüyen Fransız otomotiv devi PSA Grubu (Peugeot-Citroen) Türkiye’de de ciddi talep gören düşük sınıftaki (low cost) modelleri Peugeot 208, 301 ve Citroen Elysee’nin yeni jenerasyonlarının üretim yeri için Fas’ı tercih etti. 650 milyon dolarlık yatırımla Fas’ın Kenitra bölgesinde inşaatına başlanan ve 10 ay gibi rekor bir sürede tamamlanıp 2019 yılından itibaren faaliyete geçecek fabrikada yılda 200 bin otomobil, 200 bin motor üretilecek. 5 bin kişiye doğrudan, 20 bin kişiye dolaylı istihdam sağlayacak fabrikada üretilen otomobil ve motorların yüzde 85’i ise ihraç edilecek.
YATIRIM NASIL KAÇTI?


Bunları niye anlatıyorum, çünkü şu an 300 binin biraz üzerinde üretimle dünyada ilk 20 otomotiv ülkesi arasına dâhi giremeyen Fas’ın bu yatırımı nasıl çektiği bizi de ilgilendiriyor. Öncelikli olarak PSA Grubu için Türkiye’nin de içinde yer aldığı Afrika ve Orta Doğu bölgesi orta ve uzun vadede önemli bir potansiyeli barındırıyor. Avrupa’da büyüme şansları sınırlı, Amerika’da yoklar, Asya’da da rekabet çok yoğun. PSA Grubu CEO’su Carlos Tavares bu düşünceyle Afrika ve Orta Doğu’da satışlarını 2025 yılından itibaren 1 milyon adede çıkarmak istiyor. Yani 2017 yılının yüzde 40 üstünde bir performansa ulaşmayı amaçlıyor. Tavares, yüksek potansiyele sahip bu bölgede rekabette daha avantajlı olmanın yolunun yerel üretim yapmaktan geçtiğini biliyor. İşte en kritik noktaya geliyoruz.
QUEMARD’DAN İTİRAF

PSA Grubu’nun Afrika ve Ortadoğu bölgesinden sorumlu Başkan Yardımcısı Jean-Christophe Quemard, bu bölgede fabrika kurmak için en büyük adayın önce Türkiye olduğunu belirterek, “İlk etapta çok güçlü bir otomotiv üssü olan Türkiye’yi düşündük. Ama son yıllarda fiyatların yükselmesi ve siyasi dalgalanmalara maruz kalmasıyla diğer seçenekleri değerlendirmeye aldık. İran bir PSA kalesiydi ancak şu anda ABD’nin ekonomik yaptırımlarına karşı savunmasız durumda. Güney Afrika’ya baktık ama coğrafi olarak uzak geldi. Bunun sonucunda tüm oklar Fas’ı gösteriyordu” açıklamasını yaptı.

Quemard böyle açıklıyor ama arkasındaki gerçekler farklı. Öncelikli olarak Fas’ın yıllarca Fransa’nın sömürgesi olduğunu unutmamak lazım. Ülkede çoğu devlet ve ticaret işlemleri Fransızca olarak gerçekleştiriliyor. Düşünün Faslılar taksi kelimesini bilmiyor, yerine ‘Peugeot’u kullanıyor. Yani tabi bu duygusal durumun dışında bir de Fas hükümetinin verdiği ciddi teşvikler var. Ülkede PSA’nın fabrika kurduğu bölge de dahil olmak üzere bir çok yerde serbest ticaret bölgeleri belirlemişler. Bu bölgelerde yer alan yatırımlar 5 yıl kurumlar vergisinden muaf. Ayrıca KDV ve gümrük vergilerinden de muaflar. Hükümet ayrıca toplam yatırımın yüzde 20’sine kadar sübvansiyon ödüyor.

İŞGÜCÜ YÜZDE 73 DÜŞÜK

Fas’ta teşviklerin dışında en önemli avantaj ise çok düşük olan işgücü maliyetleri. Yapılan araştırmada Fas’ta işgücü maliyetlerinin İspanya’nın yüzde 73 altında olduğunu, Doğu Avrupa’dan bile çok düşük olduğunu gösteriyor. İşgücü bulma konusunda da sıkıntıları yok. Tüm bunların hepsi üst üste konduğunda Fransızlar Fas’ı tercih etmiş. Yani Türkiye’deki durum biraz bahane edilmiş.

50 tedarikçiyle yüzde 80 yerlilik hedefi

FAS’taki durum sadece PSA’nın fabrika kurmasıyla sınırlı değil. Fransızlar, 50 büyük tedarik şirketini de ülkeye götürüp, yatırım yapmaları için ikna etmiş. Fas’ta 2019’da yüzde 60 ile başlayacakları yerlilik oranını yüzde 80’e çıkarmayı amaçlıyorlar. Üretikleri otomobillerin yüzde 85’ini ihraç etmenin yanı sıra, 2022’den itibaren Fas’tan diğer fabrikaları için 1 milyan Euro’luk parça alımı da yapacaklarmış. Sonuçta otomotiv dünyasındaki yoğun rekabette bu sayede maliyetleri ciddi şekilde düşürecekler. Gönlüm tüm bu yatırımların Türkiye’de olmasını isterdi, başka ne diyebilirim ki...

loading...